Network Marketing یا بازاریابی شبکه ای مدتی است که در کشورمان بلای جان بسیاری از افراد شده و چه بسیار کسانیکه اموال خود را در جهت سود دهی عده ای که از سادگی دیگران استفاده کردند، از دست دادند. رقابت بین این شرکت ها در ایران که در ابتدا با مجوز رسمی و ثبت شرکت رسمی مشغول به کار شدند (معمولا رسم بر این است که ابتدا مجوز فعالیت را داده و پس از مشخص شدن معایب توسط کارشناسان نوش دارو تجویز می شود!!) به قدری زیاد شده بود که هر یک از دیگری پیشی می گرفت و دیگری را زیر سئوال می برد. "فلان کوئیست" می گفت سیستم "بهمان مایند" خوب نیست. "چی چی ال" سیستم پورسانت دادن خود را بهترین عنوان می کرد و .....
نکته ای که در این بین نهفته است بحث تجارت الکترونیک می باشد که خود بسیار جالب بود و افراد به عنوان اینکه ما کار تجارت الکترونیک می کنیم و کلاس این کار بالاست افراد ساده را فریب داده و ....
هدف از نگارش این مطلب باز کردن موضوع و پرداختن به آن با توجه به مبانی علمی بازاریابی و تجارت می باشد.
بازاریابی شبکه ای نوعی بازاریابی است و سیستمی که با توجه به تعریف سیستم قابلیت های یک سیستم یعنی ورودی، پروسه، خروجی و بازخورد را دارا می باشد. اما آیا بهترین سیستم بازاریابی، بازاریابی شبکه ای است؟ اگر جواب مثبت است پس چرا شرکت های بزرگ دنیا از این نوع بازاریابی استفاده نمی کنند؟ بسیاری از اصول بازاریابی مدرن در این نوع بازاریابی نقض می شود. به طور مثال احترام به مشتری! در این سیستم شما به مشتری اینگونه احترام می گذارید که باید و باید دست چپ و راست خود را پر کنید! وگرنه سیستم با شما برخورد می کند! آنقدر با مشتری پس از خرید تماس گرفته می شود که چه شد؟ چرا فعالیت نمی کنی؟ و .... و بدین ترتیب به مشتری احترام می گذارند.
اما از این مورد که بگذریم، این سئوال پیش می آید که اگر این سیستم خوبی است چرا هیچ یک از شرکتهای معتبر برای فروش محصول خود از این نوع بازاریابی استفاده نمی کنند؟ پاسخ این است که نمی خواهند اعتبارشان زیر سئوال رود چرا که مدیر بازاریابی آن شرکت می داند که چگونه باید با مشتری ارتباط برقرار کند. و مسلما شرکتهای جنوب شرقی آسیا که نیازمند نشان دادن خود هستند با ورود به بازار هدف خود یعنی کشورهای جهان سوم و به خصوص کشورهایی که دارای درصد بیکاری بالایی هستند و با وعده پولدار شدن آنها از این روش بهره مند شده و به قیمت خالی شدن جیب عده ای به سود بسیار کلانی می رسند. حال به بررسی این نوع بازاریابی از چندین جنبه می پردازیم.
علم آمار چه می گوید؟
بحث احتمالات در آمار یکی از ساده ترین اصول و بسیار پرکاربرد می باشد. با نگاه اجمالی به زیر شاخه ها ابتدا متوجه نوع متغیر های آماری می شویم. متغیر ها (یعنی دست چپ و راست) متغیر های مستقل از هم بوده و هر چه بیشتر می شوند احتمال موفقیت در آن کمتر می شوند. برای مثال برای دو نفر یک دوم است اما اگر هر یک از این دو نفر هر دو دست خود را پر کند، احتمال موفقیت برای مرجله بعد بیشتر شده و به همین ترتیب یک چهارم، یک هشتم و .... می رود و در هر مرحله احتمال موفقیت کمتر است. پس برای مراحل بعد احتمال موفقیت بسیار کمتر خواهد شد.
اما مراحل کار به چه شکل است؟
- شما در منزل خود نشسته اید. دوست شما تماس می گیرد که فلانی بیا امشب فلان جا کارت دارم. هر چه هم اصرار کنید نمی گوید چه کار دارد و چه خبر است. (اصل مخفی کاری و آماده شدن جهت دروغ گفتن). دوستی می گفت که این شرکتها باعث پیدا شدن دوستان قدیمی او شده اند. کسانیکه مدتها از او خبر نداشته اند حال برای پرزنت کردنش از او دعوت کردند البته به همان روش و با استفاده از اصل مخفی سازی.
- به محل می روید. جو عجیبی است. افرادی نشسته اند که هیچ یک را نمی شناسید. خوب حالا نوبت پرزنت شماست. فرد شروع میکند و معمولا افرادی که آموزش دیده اند تا با دست گذاشتن روی نقاط ضعف مشتری جدید را به شرکت بیاورند آماده هستند. و نقطه ضعف اکثر افراد. پول بدون زحمت! پولدار شدن یک شبه! به هر حال پرزنت ادامه می یابد و در این جریان شما 100% یک مثال از خرید اتومبیل، ویلا و یا چیزی گرانبها توسط فردی که 2 ماه از فعالیت او می گذرد می شنوید. فردی می گفت: "یادشان رفته بود که من خودم برای ضمانت اتومبیل قسطی برای او چک دادم." و یا فردی که کمی سردش شده و همان موقع رفته یک کاپشن 200000 تومانی خریده! خدا بیشتر بده!
- پس از پرزنت ، پیگیری است تا جاییکه که از به دام افتادن شما مطمئن شوند. مقاومت هم فایده ای ندارد. انقدر اصرار می کنند و وعده می دهند و بعضا در صورت مقاومت شما را در رقابت با دیگری قرار داده و یا برایتان دلسوزی می کنند که شما خام شده و به سیستم وارد شوید. و گاها خواب و زندگی را از شما سلب می کنند.
- پس از ورود باید فعالیت کنید. جلسه های مداوم. کلی زمان صرف این جلسه های پوچ شده و در صورت عدم فعالیت بالا دستی ها با شما برخورد کرده و شما را به فعالیت کردن ترغیب می کنند.
- حال اگر هنر کنید می توانید پول خود را با زحمت بازگردانید. البته شاید!! برای دیدن نتیجه یک مسئله احتمال حل نمایید تا آمارتان هم برای بار بعد بهتر شود. در صورت داشتن اشتباه نیز از هر غلط 10 بار نوشته و رج هم نزنید.
مزایای سیستم:
- اشاعه فرهنگ دروغ
- - زیر پا گذاشتن اخلاقیات در کسب درآمد. (البته این موضوع خیلی جدید نیست ولی این نوع علنی آن است)
- - خروج ارز از کشور به میزان زیاد (جای کارشناسانی که در ابتدا مجوز فعالیت رسمی به این سیستم داد خالی)
- - هجوم ناگهانی که به این سمت بوجود آمد و باعث اشاعه تنبلی و عدم تولید و انحراف فکر جوانانی شد که می توانستند بهتر فکر کنند و مفید تر باشند.
معایب سیستم:
مگر این سیستم ایرادی هم دارد؟ شما نمی خواهید یک شبه پولدار شوید؟ هر جا سردتان شد کاپشن خریده و هر جا گرمتان شد با هلی کوپتر برایتان یخ بیاورند. ببین فلانی چی خریده!! کی گفته قسطی خریده؟ پولش را از پورسانت ها آورده دیگه!
چه کسانی به این سیستم وارد می شوند؟
- در علم مدیریت و مبحث رهبری داریم که افراد دو مدل هستند. یکی رهبر و دیگری دنباله رو. این مقوله معمولا ذاتی است و به سطح علم و سواد نیز کمتر بستگی دارد. خوب مسلم است کسانیکه دنباله رو هستند با کمترین مقاومت در دام می افتند. اینگونه افراد در بیشتر امور دنباله رو هستند.
- افراد بی کار. خوب کار پیدا شده نون و آب دار آن هم با سرمایه 500000 تومان یا کمتر. از این بهتر نمی شه!
- افراد ساده. همان کسانیکه دلیل نوشتن این مطلب توسط نویسنده هستند. در تاکسی فردی از من در باره این شبکه ها سئوال کرد و اینکه چگونه می تواند از آنها شکایت کند. فردی بسیار ساده بود و پدر خود را نیز به سیستم وارد کرده بود. پدری که به قول خودش حتی کار با کامپیوتر را بلد نبوده و با حرف پسر وارد سیستم شده بود.
مقصر کیست؟
باز هم تکرار! باز هم مثل دفعات قبل به دنبال مقصر هستیم. چرا از حالا شروع نکنیم به جبران؟ مسئولان ما کدام فعالیت را جهت فرهنگ سازی و معرفی معایب آن انجام داد؟ نمی توان مثل همان جلسات که کوئیستیها انجام می دهند در فرهنگسرا ها و پارک ها برگزار نمود؟ صدا و سیما چه کرده؟ فقط هر چند وقت یکبار می گویند یک باند متلاشی شد و سرکرده ها دستگیر شدند. ممنون!!!
در پایان نیز یک تقاضا از همه اعضا این شرکتها:
لطفا از بردن واژه تجارت الکترونیک یا بازاریابی الکترونیک در این مورد خودداری نمایید. چرا که در اینصورت از کبوتر باز تا رفته گران و آبدارچی (همه این مثال ها واقعی است) که بعضا مشاغلی محترم تر از تجارت الکترونیک فعلی دارند، در حال انجام تجارت الکترونیک هستند.